เมื่อเร็ว ๆนี้ คุณหมอ ยุพยง แห่งเชาวนิช เลขามูลนิธิศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย ได้ตั้งคำถามกับผมว่า “การเลี้ยงทารกด้วยนมขวด จะส่งผลเสียอย่างไหร่ต่อโครงสร้างใบหน้าและขากรรไกร” จำได้ว่าเคยอ่านเรื่องนี้ในตำราจัดฟัน เมื่อครั้งพยายามสอบเข้าเรียนจัดฟันเมื่อเกือบ 20 ปี มาแล้ว หลังจากจบทำงานเป็นหมอจัดฟันในเวลาต่อมา ผมได้สังเกตเห็นว่าคนไข้จัดฟันทั้งเด็กและวัยรุ่นเกือบทั้งหมด รวมทั้งคนไข้ผู้ใหญ่จำนวนมาก มีพฤติกรรมของลิ้นผิดปกติคล้าย ๆ กัน โดยทุกคนจะดันลิ้นมาจุกอยุ่หลังฟันหน้าทั้งบนและล่างขณะกำลังกลืนน้ำลายแทบทุกครั้ง

พฤติกรรมเช่นนี้ของลิ้น เป็นอุปสรรคสำคัญสำหรับการจัดฟัน เมื่อสอบถามจากพ่อแม่ของคนไข้จัดฟันเหล่านี้ คำตอบจะเหมือน ๆ กันว่าลูกของเธอเติบโตมากับนมขวดแทบทุกคน

เมื่อแรกเกิด ริมฝีปากของทารกเป็นอวัยวะรับความรู้สึก ที่มีพัฒนาการค่อนข้างสมบูรณ์แล้ว ทารกสามารถดูดนมแม่ได้เอง โดยไม่ต้องสอน วัยทารกเป็นวัยที่ต้องได้รับอาหาร 2 อย่าง อาหารอย่างแรก อาหารกาย คือน้ำนม ซึ่งอุดมไปด้วยสารอาหารสำหรับทารก อาหารอย่างที่สองคือ อาหารใจ

ขณะที่ทารกดูดนมแม่จากเต้านมของแม่ ในอ้อมกอดของแม่ ทารกย่อมซึมซับความรัก ความทะนุถนอมและไออุ่น ผ่านทางริมฝีปาก และอิ่มท้องในขณะเดียวกัน แต่ทารกที่ดูดนมขวดจนอิ่มท้องจะได้รับความอิ่มเอมใจไม่เท่า

เมื่อทารกได้รับความสุขจากริมฝีปากไม่เพียงพอ จึงดูดนิ้วเพื่อทดแทนความสุขที่ขาดหายไป ขณะเดียวกันพัฒนาการของลิ้น กระพุ้งแก้มและริมฝีปากในทารกทั้งสองกลุ่มนี้จะแตกต่างกัน

ทั้งนี้เพราะการดูดนมแม่ แท้จริงแล้วทารกไม่ต้องออกแรงดูดแต่อย่างใด ทารกเพียงใช้ริมฝีปากเม้มเบา ๆ ที่หัวนมแม่ กล้ามเนื้อมัดเล็ก ๆ ในเต้านมแม่จะบีบน้ำนมป้อนให้กับลิ้นที่ห่อตัวรองรับน้ำนมไหลสู่ท้องลูกน้อยในที่สุด ผิดกับทารกที่ดูดนมขวด

เธอต้องใช้แรงดูดของทั้งริมฝีปากและกระพุ้งแก้ม การทำงานของลิ้น ริมฝีปาก และกระพุ้งแก้มจึงแตกต่างกันในทางรกทั้งสองกลุ่มนี้

 

 

 

เมื่อนมขวดชักนำให้เด็กติดนิสัยดูดนิ้ว เด็กเหล่านี้จะพัฒนานิสัยผิด ๆ ต่อไปอีกขั้นด้วยการดุนลิ้นมาแตะหลังริมฝีปากบนและล่าง เมื่อเวลาผ่านไปฟันหน้าบนและล่างจึงงอกมาสบกันไม่สนิท เพราะมีนิ้วหรือลิ้นขวางอยู่เป็นประจำ เมื่อให้เด็กเหล่านี้กัดฟันเข้าหากัน

จึงเห็นรอยโหว่ใหญ่บ้างเล็กบ้าง ระหว่างฟันหน้าบนและล่าง เด็กบางคนมีฟันหน้าบนยื่นล้ำหน้าฟันหน้าล่าง (ฟันเหยิน) จากแรงงัดของนิ้วที่ดูดเล่นเป็นประจำ

ดังนั้นการสบฟันที่ผิดปกติดังกล่าว สามารถป้องกันได้โดย คุณแม่ควรให้ลูกดูดนมตนเอง ลูกรักของท่านจะได้รับทั้งอาหารกาย อาหารใจ ความอบอุ่นและความพึงพอใจรอบริมฝีปาก ทำให้ไม่พัฒนานิสัยดูดนิ้วหรือดุนลิ้น เพื่อทดแทนความสุขที่ไม่ได้รับจากการดูดนมแม่

ในกรณีที่ไม่สามารถให้ลูกดูดนมได้ จำเป็นต้องเลี้ยงด้วยขวดนม ท่านต้องใช้ขวดนมรุ่นที่ออกแบบให้มีส่วนของจุกนมเลียนแบบเต้านมแม่

 

 

 

 

 

หมอหวังว่า บทความชิ้นนี้คงช่วยเป็นแนวทางให้คุณพ่อคุณแม่ที่มีลูกอ่อน

เลี้ยงดูลูกของท่านให้ไม่มีปัญหาการสบฟันผิดปกติเมื่อเขาโตขึ้น

มีปัญหาสงสัยสามารถสอบถามทาง page ได้เลยนะครับ

ทพ.สมเกียรติดุจหนึ่งคุณากร

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *